Gdzie wysłać zestawienie o odpadach?
Potocznie określane jako „zestawienie o odpadach” roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu nimi składa się elektronicznie w systemie BDO. Nie wysyła się go w papierowej formie do urzędu. Dokument przygotowuje się na indywidualnym koncie podmiotu, w module sprawozdawczości, a następnie przekazuje za pośrednictwem systemu.
Adresatem jest marszałek województwa właściwy dla miejsca, w którym odpady były wytwarzane, zbierane lub przetwarzane. Oznacza to, że przy ustalaniu właściwego urzędu nie należy kierować się wyłącznie adresem siedziby firmy. Liczy się lokalizacja działalności odpadowej wykazanej w sprawozdaniu.
Jeśli podmiot prowadził taką działalność w kilku województwach, powinien uwzględnić marszałków właściwych dla poszczególnych obszarów. Przykładowo firma mająca zakłady w dwóch województwach powinna rozważyć złożenie sprawozdania do urzędów właściwych dla obu lokalizacji, zamiast automatycznie kierować dokument tylko do marszałka właściwego dla siedziby. Liczba adresatów może więc odpowiadać liczbie województw, w których prowadzono działalność w zakresie wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów.
Jak ustalić właściwego marszałka województwa?
Przed wypełnieniem formularza warto sporządzić listę miejsc, w których w danym roku prowadzono działalność związaną z odpadami. Następnie trzeba określić, czy w danej lokalizacji odpady były wytwarzane, zbierane czy przetwarzane. Te rodzaje aktywności mogą wiązać się z odmiennym zakresem danych, dlatego samo wskazanie adresu głównego zakładu nie zawsze wystarczy.
W BDO podmiot wybiera rodzaj sprawozdania, właściwego adresata oraz miejsca prowadzenia działalności, a potem uzupełnia elektroniczny formularz. Błędne przypisanie województwa może skutkować skierowaniem dokumentu do niewłaściwego organu. W razie wątpliwości warto skorzystać z instrukcji i materiałów udostępnianych w systemie BDO, szczególnie przy wyborze rodzaju sprawozdania i adresata.
Warto również odróżnić lokalizację działalności odpadowej od siedziby przedsiębiorcy. Dla sprawozdania o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu nimi właściwość marszałka ustala się według miejsca prowadzenia tej działalności. Przy kilku lokalizacjach trzeba rozpatrzyć każdą z nich, zamiast zakładać, że jeden urząd obsłuży wszystkie dane tylko dlatego, że tam zarejestrowano firmę.
Jakiego sprawozdania dotyczy obowiązek?
Nazwa „zestawienie o odpadach” nie przesądza, jaki formularz należy złożyć. W pierwszej kolejności trzeba ustalić, czy chodzi o sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu nimi, czy o odrębne sprawozdanie dotyczące produktów, opakowań i odpadów z nich powstających. To dwa różne obowiązki, z odmiennymi zasadami ustalania właściwego marszałka.
Sprawozdanie o odpadach dotyczy między innymi wytwórców zobowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów oraz podmiotów gospodarujących odpadami, które mają taki obowiązek. Zakres raportowania zależy od rzeczywistej aktywności i przepisów dotyczących danego podmiotu. Stwierdzenie, że firma potocznie „nie prowadzi działalności odpadowej”, samo w sobie nie rozstrzyga, czy sprawozdanie jest wymagane. Trzeba sprawdzić, jakie działania faktycznie wykonywano i czy wiązały się z obowiązkiem ewidencyjnym.
Odrębne sprawozdanie produktowo-opakowaniowe obejmuje między innymi część przedsiębiorców wprowadzających produkty lub opakowania na rynek. W jego przypadku dokument składa się do marszałka właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy. Jeżeli podmiot nie ma siedziby ani miejsca zamieszkania w Polsce, właściwy jest Marszałek Województwa Mazowieckiego. Nie należy przenosić tej zasady na sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu nimi, dla którego znaczenie ma lokalizacja działalności odpadowej.
Co przygotować przed złożeniem sprawozdania?
Sprawozdanie za poprzedni rok powinno przedstawiać działalność odpadową podmiotu w tym okresie. Przed wypełnieniem formularza należy zweryfikować dokumentację ewidencyjną, w tym rodzaje i ilości odpadów oraz informacje o sposobach gospodarowania nimi. Raportowane dane powinny odpowiadać zapisom w ewidencji, a nie być szacowane na podstawie ogólnych informacji o działalności zakładu.
Istotna jest prawidłowa klasyfikacja odpadów i przypisanie im kodów. Odpowiada za to wytwórca lub posiadacz odpadów, dlatego błędy na tym etapie mogą wpłynąć na jakość całego sprawozdania. Przed przekazaniem formularza warto porównać wykazane pozycje z dokumentacją za wszystkie lokalizacje objęte raportem i sprawdzić, czy nie pominięto żadnego rodzaju prowadzonej działalności.
Nie istnieje jedna uniwersalna wartość ilości odpadów ani wspólny wskaźnik, który można zastosować do wszystkich podmiotów. Konkretne dane zależą od rodzaju działalności, typów odpadów i prowadzonej ewidencji. Właściwy zakres informacji należy ustalić na podstawie dokumentacji podmiotu oraz pól dostępnych w formularzu BDO.
Jeżeli w danym roku podmiot nie wytwarzał odpadów ani nimi nie gospodarował, nie składa za ten okres sprawozdania zerowego. Nie oznacza to jednak, że można pominąć sprawdzenie obowiązku bez analizy działalności. W przypadku wątpliwości trzeba ustalić, czy w danym roku rzeczywiście nie wystąpiły działania objęte sprawozdawczością.
Jaki jest termin i jak uniknąć pomyłek?
Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu nimi składa się do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy. Przykładowo sprawozdanie za 2025 r. należało przekazać do 15 marca 2026 r. Termin dotyczy rocznego raportu, dlatego przygotowania warto rozpocząć po zakończeniu okresu sprawozdawczego, gdy można już sprawdzić kompletność ewidencji.
Przed wysłaniem dokumentu należy sprawdzić, czy wybrano właściwy rodzaj sprawozdania, wskazano odpowiednie miejsca działalności i przypisano je do właściwych marszałków. Następnie warto porównać dane z formularza z ewidencją oraz upewnić się, że uwzględniono wszystkie lokalizacje, w których wytwarzano, zbierano lub przetwarzano odpady.
Najczęstsze ryzyko wynika z pomylenia sprawozdania odpadowego z produktowo-opakowaniowym albo z przyjęcia, że właściwy jest zawsze urząd odpowiadający siedzibie firmy. Właściwość zależy od rodzaju obowiązku: przy sprawozdaniu o odpadach decyduje miejsce działalności odpadowej, a przy sprawozdaniu produktowo-opakowaniowym siedziba lub miejsce zamieszkania przedsiębiorcy. Rozpoznanie tej różnicy przed rozpoczęciem pracy w BDO ułatwia prawidłowe przygotowanie i skierowanie dokumentu.
Bibliografia
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou1624
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou1625
- https://bdo.mos.gov.pl/aktualnosci/kto-powinien-zlozyc-sprawozdanie-o-produktach-opakowaniach-i-o-gospodarowaniu-odpadami/
- https://bdo.mos.gov.pl/wp-content/uploads/2023/04/BDO_SPR_IS-Nowe-sprawozdanie-wersja-1.1-1.pdf
- https://bdo.mos.gov.pl/wp-content/uploads/2025/01/BDO_SPR_IS-Sprawozdanie-o-produktach-opakowaniach-i-o-gospodarowaniu-odpadami-wersja-1.2.pdf