Czy pracodawca może narzucić termin dnia wolnego?

Tak, pracodawca może wyznaczyć termin dnia wolnego za święto przypadające w sobotę. To on organizuje czas pracy i ustala harmonogram, dlatego pracownik nie ma ustawowego prawa do samodzielnego wskazania daty ani do jednostronnego przesunięcia wolnego na dogodniejszy termin. Pracodawca może wziąć pod uwagę propozycję pracownika, ale nie musi jej zaakceptować.

Potoczne określenie „dzień wolny za święto” opisuje skutek obniżenia wymiaru czasu pracy. Nie oznacza dodatkowego urlopu wypoczynkowego ani dnia, którym pracownik może swobodnie dysponować. Obowiązek pracodawcy polega na takim zaplanowaniu pracy, by wymiar czasu pracy został prawidłowo pomniejszony.

Termin wolnego może zostać ustalony wspólnie dla całego zakładu albo indywidualnie dla poszczególnych pracowników. Informacja może znaleźć się w harmonogramie, regulaminie lub innym przyjętym w firmie trybie. Wyznaczony dzień nie musi przypadać w piątek ani bezpośrednio przed lub po święcie. Ważne jest rozliczenie obniżonego wymiaru w odpowiednim okresie.

Dlaczego święto w sobotę obniża wymiar czasu pracy?

Święto przypadające w dniu innym niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Zasada obejmuje również sobotę, nawet jeśli w danym zakładzie jest ona zwykle dniem wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Jedno takie święto oznacza więc pomniejszenie wymiaru o jeden standardowy dzień pracy w systemie ośmiogodzinnym.

Przeczytaj także: Co grozi za zerwanie umowy o pracę?

W praktyce pracodawca najpierw ustala okres rozliczeniowy, a następnie planuje harmonogram z uwzględnieniem święta. Pracownik powinien przepracować liczbę godzin wynikającą z wymiaru pomniejszonego o 8 godzin za każde święto przypadające w sobotę. Nie chodzi o to, by każdemu pracownikowi przyznać identyczną datę wolną, lecz o prawidłowe rozliczenie czasu pracy.

Znaczenie mają także wymiar etatu, system czasu pracy, długość okresu rozliczeniowego oraz indywidualny harmonogram. Przy niepełnym etacie wymiar czasu pracy ustala się proporcjonalnie, dlatego sposób rozliczenia należy oceniać w odniesieniu do konkretnego zatrudnienia i obowiązującego grafiku.

Może Cię zainteresować: Jak internetowe portale wspierają rozwój nowoczesnych technologii w górnictwie

W jakim okresie trzeba udzielić wolnego?

Obniżenie wymiaru należy uwzględnić w tym samym okresie rozliczeniowym, w którym przypada święto. Jeżeli firma rozlicza czas pracy w okresach miesięcznych, dzień wolny powinien przypadać w tym samym miesiącu. Gdy okres rozliczeniowy jest dłuższy, wolne może zostać zaplanowane w innym miesiącu, pod warunkiem że nadal mieści się w tym samym okresie rozliczeniowym.

Nie należy utożsamiać okresu rozliczeniowego z miesiącem kalendarzowym bez sprawdzenia zasad obowiązujących w zakładzie. To długość i granice okresu rozliczeniowego decydują, do kiedy trzeba uwzględnić obniżenie. Pracodawca powinien przekazać pracownikowi harmonogram w przyjętym trybie, tak aby wiadomo było, w które dni praca jest zaplanowana.

Polecamy również: Jakie dokumenty przygotować do urlopu ojcowskiego?

Pracodawca nie może przenieść obniżenia wymiaru na kolejny okres rozliczeniowy. Jeżeli wyznaczony dzień wolny minie, a rozliczenie nie zostało prawidłowo przeprowadzone, samo udzielenie wolnego w późniejszym okresie nie zastępuje obowiązku rozliczenia w terminie. W razie wątpliwości warto sprawdzić grafik, długość okresu rozliczeniowego i sposób ewidencjonowania godzin.

Jak zasady działają w 2026 roku?

W 2026 roku dwa święta przypadają w sobotę: 15 sierpnia oraz 26 grudnia. Każde z nich obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin pracownikom objętym odpowiednimi zasadami. W praktyce oznacza to dwa odrębne obniżenia, o ile pracownik był zatrudniony w czasie, którego dotyczy dane święto, a rozliczenie obejmuje tę datę.

Przeczytaj także: Kiedy przysługuje odprawa przy zwolnieniu z pracy?

Przykładowo przy święcie 26 grudnia pracodawca może ustalić dzień wolny w innym terminie tego samego okresu rozliczeniowego. Nie musi wyznaczyć najbliższego piątku ani poniedziałku. Przy miesięcznym okresie rozliczeniowym termin powinien mieścić się w grudniu, natomiast przy dłuższym okresie może przypaść w innym miesiącu należącym do tego samego okresu.

Kalendarze na 2026 rok mogą wskazywać daty wolne dla określonych grup pracowników, na przykład w jednostkach objętych centralnym zarządzeniem. Nie oznacza to automatycznie, że identyczny termin obowiązuje w każdej firmie prywatnej. W takich zakładach datę ustala pracodawca, biorąc pod uwagę organizację pracy i obowiązujący okres rozliczeniowy.

Zobacz więcej: Gdzie wysłać zestawienie o odpadach?

Co w razie choroby, zmiany zatrudnienia lub pracy na umowie cywilnoprawnej?

Jeśli pracownik zachoruje w dniu wyznaczonym jako wolny za święto, nie otrzymuje automatycznie kolejnego dnia wolnego. Jeżeli wymiar czasu pracy został już prawidłowo obniżony, nieobecność chorobowa nie powoduje ponownego obniżenia ani przeniesienia wolnego. Znaczenie ma to, czy obowiązek został prawidłowo uwzględniony w harmonogramie i rozliczeniu.

Istotna jest również data rozpoczęcia zatrudnienia. Osoba, która zaczyna pracę po święcie przypadającym w sobotę, nie nabywa automatycznie obniżenia za święto, które wystąpiło przed rozpoczęciem jej zatrudnienia. Trzeba sprawdzić, czy święto przypadało w okresie, w którym dana osoba była objęta zatrudnieniem, oraz jak wygląda jej indywidualny okres rozliczeniowy.

Opisana zasada dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Nie należy automatycznie stosować jej do osób wykonujących usługi na podstawie umów cywilnoprawnych ani prowadzących działalność B2B. W takich przypadkach zasady wynagrodzenia i dni wolnych zależą od rodzaju umowy oraz jej postanowień, a nie bezpośrednio od pracowniczego harmonogramu czasu pracy.

Podsumowując, pracodawca może narzucić termin dnia wolnego za święto w sobotę, ponieważ odpowiada za organizację pracy. Pracownik nie wybiera daty jednostronnie, ale ma prawo sprawdzić, czy wymiar został obniżony o należne 8 godzin i czy rozliczenie nastąpiło w tym samym okresie rozliczeniowym. W razie niejasności warto poprosić o wyjaśnienie harmonogramu oraz sposobu ujęcia święta w ewidencji czasu pracy.

Bibliografia

  • https://gdansk.pip.gov.pl/aktualnosci/dzien-wolny-z-tytulu-swieta-przypadajacego-w-sobote-wyjasniamy
  • https://zielonalinia.gov.pl/swieta-wolne-od-pracy-w-2026-roku/
  • https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/pytania-i-odpowiedzi/czy-w-sytuacji-gdy-pracownik-przebywal-na-zwolnieniu-chorobowym-w-dniu-wyznaczonym-przez-pracodawce-jako-dzien-wolny-za-swieto-przypadajace-w-sobote-przysluguje-mu-inny-dzien-wolny-np-w-kolejnym-okresie-rozliczeniowym
  • https://www.gazetaprawna.pl/praca/artykuly/10617606,dni-wolne-w-2026-za-swieto-przypadajace-w-sobote-premier-podpisal-zarzadzenie.html
  • https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/pytania-i-odpowiedzi/czy-pracownikowi-zatrudnionemu-w-trakcie-okresu-rozliczeniowego-nalezy-udzielic-dnia-wolnego-za-swieto-przypadajace-w-sobote?tmpl=pdf?tmpl=pdf?tmpl=print